Vurmalı Çalgı Türlerinin Sınıflandırılması
Vurmalı çalgılar birçok farklı kritere göre sınıflandırılabilir. En yaygın
sınıflandırılmalarda perküsyon aletlerinin yapısı, etnik kökenleri veya müzik
teorisi ve orkestrasyon içerisindeki işlevleri baz alınmıştır. Bazı durumlarda
perküsyon aletlerinin frekanslarının ayarlanabilir olması veya olmaması
üzerinden de sınıflandırma yapılmıştır. Fakat bu sınıflandırmanın kapsamı tam
anlamıyla yeterli değildir. Bunun yerine aşağıda gösterilen 4 farklı görüşe göre
yapılmış olan perküsyon aletlerinin sınıflandırılması daha bilgi verici ve
kapsayıcı olacaktır.
Sesin Üretilme Şekline Göre Vurmalı Çalgılar
Perküsyon aletleri ile ilgili birçok metinde, sesin nasıl üretildiği,
perküsyon aletlerinin sınıflandırılmasında belirleyici olarak kullanılmıştır.
Diğer sınıflandırmaların daha çok toplumsal ve tarihi koşulları göz önünde
bulundurulduğu düşünülürse, bu sınıflandırma daha bilimseldir. Deneyerek ve
gözlemleyerek herhangi bir kişi aşağıdaki 5 farklı kategoriye göre bir müzik
aletinin nasıl ses ürettiğini anlayabilir;
I. İdiofon
İdiofonlar tüm yapılarının titreşmesi sonucu ses üretirler.
- Büyük ziller
- El zilleri
- Celesta
- Çanlar
- Marimba
- Gong
II. Membranofon
Membranofonlar üzerlerinde bulunan zarın titreşmesi sonucunda ses
üretirler.
- Her tür davul (Tom-tom, yer davulu, timpani, bongo, konga [ayrıca;
darbuka, kös, bendir, zarbık, çember…] …)
III. Kordofon
Telli çalgılar genellikle kordofon olarak biliniriler. Fakat bunarın bazıları
aynı zamanda perküsyon aletidir.
IV. Aerofon
Üflemeli çalgılar aerofonların genelini oluştururlar. Fakat bu çalgıların
bazıları aynı zamanda perküsyon aletidir.
V. Elektrofon
Elektrik sayesinde ses üreten her çalgı bir hoparlöre gereksinim duyar.
Hoparlörler titreşimleriyle müzik üreten idiofonlara benzetilebilir. Bu nedenden
ötürü elektrofonlar perküsyon ailesinin üyesi konumuna gelirler.
- Bilgisayarlar
- MIDI cihazları
- Teremin
Müzikal İşlevine Göre Vurmalı Çalgılar
İşlevlerine göre sınıflandırılan perküsyon aletlerinde önemli olan nokta,
enstrümanların frekanslarının belirlenebilir veya belirlenemez olmasıdır.
I. Belirlenebilir Frekanslılar
- Timpani
- Marimba
- Ksilofon
- Vibrafon
- Harp
- Mızıkalar
II. Belirlenebilir Frekanslı Olmayanlar
- Ziller
- Bass davul
- Tenor davul
- Düdükler
- Yer davulu
Gündelik Bilgiye Göre Vurmalı Çalgılar
Gündelik bilgi tarif edilmesi zor bir terimdir. Fakat günümüzde bir çok
perküsyon aleti izleyicinin verdiği isimlerle anılmaktadır. Ayrıca çekiç veya
bidon gibi objeler günümüzde müzik bestecileri tarafından kullanılmaktadırlar;
bu tip objeleri gündelik bilgimizin algıladığı perküsyon aletleri olarak anmak
daha uygun olacaktır.
- Davul seti (Bateri)
- Tef
- Ayrıca tüm sonradan perküsyon aleti olarak kullanılmaya başlanmış aletler
(metal borular, bir bisiklet tekerindeki teller, süpürgeler, konserve
kutuları, bakır kaplar, tencereler, vs.)
|
